Als een ravijn een richting is
laat ons dan
dansen
rond de kloof
Met gekloven hoef
of heldige haf
luisteren we naar
het lied dat zij zingt,
de aarde
En hoe de anderen
Een voor twee voor tien
Heer, dame, boer
weer niets van de klanken
verstaan
Als een ravijn
een richting is.
Joker
De werkelijke oorsprong van speelkaarten is in de nevels der geschiedenis verloren: verwante ‘kaarten’ werden vanouds in Azië en het Oosten gevonden, maar het oudste voorbeeld dat richting ‘onze’ moderne kaarten gaat, is het zogenaamde Venetiaanse spel (eind 14de, begin 15de eeuw). Dit bevatte 56 kaarten in vier kleuren met ongeveer onze moderne rangorde, plus 22 ‘troefkaarten’, genummerd van 1 tot 21. ‘De dwaas’ was ongenummerd en zal in het spel een wilde, onbepaalde plek hebben ingenomen.
Ondanks dat deze ‘tarok-kaarten’ rechtstreekse voorlopers waren van de welbekende Tarot-varianten, heeft in de cartomantie de joker toch geen waarde. Dit komt omdat de Joker pas in 1850 opduikt in het Amerikaanse deck (wel vermoedelijk geïnspireerd op de dwaas) en eind 19de eeuw pas bijgevoegd begon te worden in Europa. Vaak had deze daardoor ook een afwijkend ontwerp, maar meestal die van een hofnar, een karakter dat alles én niets in zich samenvat, ernst en grappen, geluk en verdriet, wijsheid en stommiteit.
De hofnar kennen we natuurlijk als een soort homo ludens, die door dwaze grappen, kinderlijke dansjes en onbeperkte fantasie onbestraft mocht verkondigen wat hij wou. Daardoor kon hij als geen ander naar volledige waarheid stellen waar het op staat, zonder zich zorgen te hoeven maken over de gevolgen. Hij is een onconventionele, onafhankelijke geest die vaak put uit instinctieve wijsheid, laat zich niet in hokjes steken en ontregelt de boel waar hij maar opduikt. Hij laat zich ook niet zomaar overtroeven of afschepen, als de zot spreekt moeten we luisteren. Want hij is zeker geen idioot.
Bij de Joker hoort de geboortedatum 31 december.
Dit gedicht verscheen in
“Als Een Ravijn Een Richting Is”
De vijfde dichtbundel van René van Densen draait om speelkaarten. Speelkaarten die hij op straat vond, waar hij de achtergrondinformatie van opzocht, zoals historische weetjes waar deze kaart bij betrokken is geweest, of de symboliek van de cijfers of kleur, welke beroemde persoonlijkheden iets met deze kaart te maken hebben gehad in hun levensgeschiedenis, maar ook de betekenis ervan in de cartomantie, welke verjaardagen bij deze kaart horen, en meer. Hier inspireerde hij dan weer gedichten op, die rijkelijk geïllustreerd nieuwe speelkaarten vormen.
