Zijn vingers strelen over het plastic. Vingernagels raspen zacht. KLIKZP. De zon kaatst op de lenzen. Een paar ouderdomskrasjes. KLIKZP. Verder uitgezoomd herkennen we de vorm van de kijkers. En zien we de schijf met plaatjes bovenin. KLIKZP. Nieuwsgierig, haast verwonderd rusten de vingers op de zijschakelaar. Ze weten misschien niet wat dit doet. KLIKZP. Een iets betere blik op dat iconisch productontwerp. Hoekig, lomp, pop art toyetic.KLIKZP. Niet zijn late art deco voorganger uit bakeliet. Wat trouwens een Belgische uitvinding was. KLIKZP. Het was oorspronkelijk geen speelgoed. Het werd zelfs militair en voor opleidingen ingezet. KLIKZP. Zijn vingers strelen over het plastic. Vingernagels raspen zacht.
Ze was er altijd al door gefascineerd en zat er uren mee in een hoek. Haar ouders lieten haar want ze was rustig. Klik na klik zag ze in pseudostereoscoop de prachtigste landschappen die blijkbaar, zomaar, zonder pardon, ergens hier op deze aardbol aan het bestaan waren. Niet waar zij opgroeide, maar wel ergens. En dat had zich nog laten fotograferen ook. In tweevoud met perspectiefverschillen. En nu kon zij daardoor genieten van de illusie dat ze op die plek was. Klik, en nu was ze weer ergens anders. Het was een soort magie. De andere kinderen waren het speelgoed na een paar minuten beu, dan was de nieuwigheid eraf, maar zij kon uren blijven kijken. Klikzp. Klikzp. Het schijfje draaide onvermoeibaar rond.
Als vingers een keurende blik konden werpen, zouden het deze zijn. Ze tillen de lenskokers in een duidelijk inschattende hoek op. KLIKZP. Invloeden van pop-art en de Memphis style. Geometrische vormen, opvallende rode speelgoedkleur. KLIKZP. Pretentieloze consumptievorm. Als er iets echt als speelgoed uit ziet, is het dit wel. KLIKZP. Na bijna zeven decennia voelt het plastic nog prettig aan. Het gebruik heeft het materiaal niet vernaard. KLIKZP. Was dit van Fisher-Price ? Nee, het was niet van Fisher-Price. KLIKZP. Het lijkt wel sterk op Fischer-Price. Vriendelijk, primaire kleur en robuust. KLIKZP. Ooit lagen deze overal. Nu is het retro, maar niet zeldzaam genoeg voor vintage. KLIKZP. Als vingers een keurende blik konden werpen, zouden het deze zijn. Ze tillen de lenskokers in een duidelijk inschattende hoek op.
Maar toen ze ontdekte dat ze, voorzichtig met een stanleymesje, het karton kon openen en de foto’s eruit kon halen, begon de magie pas echt. Eerst keek ze nog verwonderd naar de bijna identieke minidia’s. Wat bijzonder toch, hoe dat gemaakt is. Bijna hetzelfde maar net niet. Net een ander perspectief. En daardoor diepte, of de suggestie ervan. Het ene oog ziet dit, het andere oog ziet dat. Ze kneep één oog dicht en probeerde door de dia op haar pincet te kijken. Zonder die lompe plastic lenzen was er meteen een pak minder aan te zien. Maar ! Bedacht ze, kijkend naar de voorzichtig uit de schijf gehaalde foto’s op haar knutseltafel…. Er kunnen dan ook ándere foto’s terug in. Haar foto’s. Volledig haar eigen foto’s.
Lastig. Heel lastig. KLIKZP. Je ziet zijn frons verdiepen. Wel of niet. KLIKZP. En als wel… Hoeveel dan. KLIKZP. Hij zoekt even iets op. Vingertop glijdt over zijn smartphone. KLIKZP. Je kunt zoiets gewoon online bestellen. Met gecustomiseerde schijfjes erin. KLIKZP. Dat is natuurlijk dan wel de goedkope moderne variant. Niet echt, zoals deze. KLIKZP. Zijn ene nagel met de kras erop krabt op zijn achterhoofd. Je hoort bijna het krabgeluid erbij. KLIKZP. Lastig. Heel lastig.
Na jaren in andermans plekken, andermans levens, andermans foto’s geleefd te hebben, begon ze nu haar eigen samen te stellen. Voorzichtig, met een grote lensloep en een pincettenset. Een schijf vol met haar favoriete kleuren. Ja, meervoud, waarvoor zou ze kiezen, de realiteit dwong al veel te veel keuzes af. Een schijf met haar eigen favoriete plekken. De kaften van boeken die de diepste indruk op haar hadden achtergelaten. Boeken waar ze tegen had geschreeuwd IK ZIE JOU, ZIE MIJ NU OOK EENS. En uiteraard daarna een schijfje samengesteld met boeken die haar volledig gezien hadden. Haar favoriete eten, dat waren veel schijven. Haar dromen: bakken vol met andere levens, andere beroepen, passies, locaties, voertuigen, alles kon ze eindeloos rond blijven klikken. De schijfjes waren lastiger te vinden, maar op rommelmarkten vond je ze nog in grote hoeveelheden. De viewmasters zelf ook, maar die had ze inmiddels voldoende. Als ze echt aandrongen, nam ze die erbij, maar op zolder stond nu al een doos vol ermee.
Dozen. Zoveel dozen. KLIKZP. De vingers trekken de tape los. De bovenlaag van het karton komt voor een deel mee. KLIKZP. Een behaarde hand reikt erin. We zien niet wat hij probeert te pakken. KLIKZP. Schijven in zijn vingers. Dozijnen schijven. KLIKZP. Er is geen geluid bij nodig. De achteloosheid waarmee de vingers de schijven vasthouden is voldoende lichaamstaal. KLIKZP. Brol. Allemaal kartonnen troep die niemand meer wil. KLIKZP. Handen in de zij. Hij overziet de schade. KLIKZP. Dozen. Zoveel dozen.
Ze sloot zich op in de foto’s, in de blikken. Al haar eigen ikken, en de ikken van anderen. In stukjes en puzzeltjes en kleine segmentjes mysterie. Ooit, ooit gaat iemand al deze plaatjes bekijken. En gaandeweg ziet die het. Wie ik was. Wie ik wou zijn, wie ik niet wou zijn, wie ik misschien eens probeerde te zijn. Welke richtingen ik ingeklotst ben, even deze wel, dan toch maar niet, klots de andere kant op. Hoe ook die koersen allemaal een beetje ik werden, waren, ze telden net zo goed mee. Het zat er allemaal bij. Zorgvuldig gecureerd. Ze kon helemaal gekend worden, in 3D zelfs, voor wie maar even de moeite nam te kijken. Gewoon de schijfjes erin doen en ze met de knop rond laten gaan, en dan de volgende. Wie écht wou, kon in een paar uur direct in haar ziel kijken. Haar rimpelige handen strelen tevreden over de deksel van de laatste doos. Was ze nu compleet ? Zou ze nog een doos vullen ? Ze had voor de zekerheid nog een paar schijven opzij liggen. Die waren inmiddels zo lastig te vinden nog. En op haar leeftijd struinde ze ook niet alle dagen meer die rommelmarkten af. Maar misschien was het nu compleet. Misschien kon iemand nu eindelijk haar helemaal zien.
Een schijfje valt op de grond. De zon kaatst op een miniscuul fotootje van een jonge, blije vrouw die de schouders onder haar aankomende leven gaat zetten. KLIKZP. Zijn knokkels worden een beetje wit. Wat weegt die boel veel. KLIKZP. Buiten schijnt de zon door het groen. Vlinders fladderen in de tuin. KLIKZP. Zijn schoenen zijn vies en versleten. Werkschoenen. KLIKZP. Zijn vingers strelen over het plastic. Vingernagels raspen zacht. KLIKZP. Het deksel van de container buigt een beetje wanneer hij hem optilt. Het goedkope plastic werpt een industriële schaduw. KLIKZP. Met een doffe klap vallen de dozen tussen de rest van het afval. Bwaf, bwaf, bwaf. KLIKZP. Een schijfje valt op de grond. De zon kaatst op een miniscuul fotootje van een jonge, blije vrouw die de schouders onder haar aankomende leven gaat zetten.
