Overal op het internet vind je Frequently Asked Questions (FAQs) oftewel veelgestelde vragen. Maar tijdens mijn research over speelkaarten vond ik op internet ook de vragen die mensen zoal stelden en, meer nog dan veelgesteld, kwam ik gewoon echt domme vragen tegen. Ja, die bestaan zogezegd niet, maar ik ga toch de komende tijd SAQs, Stupidly Asked Questions, beantwoorden: de stomste vragen die ik online tegenkwam. Zoals:
Hoeveel ogen zitten er in een spel speelkaarten ?
(En waarom is het antwoord 42?)
Ogen ? Komaan mensen, het zijn speelkaarten, geen dobbelstenen he. Met de ogen van speelkaarten kun je niet spelen. Alle spellen gaan om de kleur (harten, schoppen enz) en waarde (aas, 2, boer, enzovoorts). Ik weet tenminste geen kaartspel waarbij het uitmaakt hoeveel ogen je kaart heeft. Misschien bestaat het echter wel, want er zijn allerlei spellen en varianten over de eeuwen heen uitgevonden. Maar ik ben het in mijn onderzoek niet tegengekomen, dus de vraag is nu al eigenlijk alleen interessant als trivia. Maar goed, stel dat je het ergens een keer in een pubquiz hoort langskomen, laten we deze echt stomme vraag eens nader bekijken.
Hoezo ogen dan ?
Simpel gezegd: de hofkaarten, dus de boer, dame, heer (maar niet de aas) zijn in de meeste varianten van het kaartspel afbeeldingen van mensen. Soms zijn ze losjes gebaseerd op bestaande of mythische/legendarische mensen (ik heb dit allemaal in mijn boek vermeld overigens), maar anatomisch bezien, zie ik toch al een neus, een mond, een kin, en jawel, ze hebben ook van die kijkdingen met pupillen. Dus dat er in een standaardspel kaarten zitten waar je ogen op kunt vinden, dat klopt alvast. Als je me niet gelooft, haal maar een deck kaarten tevoorschijn en leg de boeren, vrouwen en koningen even apart op een rijtje.
Okee, wacht: 2 ogen x 3 hofkaarten x 4 kleuren = 24 ?
Dat is een heel goede eerste rekensom ! Je zou inderdaad zo rap denken dat het maar vierentwintig ogen zijn. Maar kijk even goed he: hofkaarten zijn gespiegeld getekend. Dat zorgt ervoor dat hoe je de kaart ook neerlegt, je niet naar de rok of schoenen van deze voorname persoon kijkt, maar altijd naar het gezicht. Dus bijvoorbeeld een Hartenvrouw kaart bevat vier ogen.
4 ogen x 3 hofkaarten x 4 kleuren = 48 ?
Ha, maar hier komt de crux: enkele kaarten kijken je niet aan, maar kijken opzij. Kijk eens naar je Hartenboer, Schoppenboer en Ruitenheer. Door die profieltekening zie je maar één oog in het gezicht. Maal twee op die kaart wel, natuurlijk. Dat is dus in totaal 6 ogen minder: 48 – 6 = 42.
Ken ik dat getal niet ergens van ?
Dat kan: Douglas Adams laat het getal 42 een grote rol spelen in de verschillende iteraties van zijn Hitchhiker’s Guide To The Galaxy. Daar is het getal zelfs het antwoord op de Ultieme Vraag over het leven, het universum en alles. Nogal een verantwoordelijkheid voor één getal (maar ja, je moet ook de vraag begrijpen).
Wow ! Dus dat is een super belangrijke betekenis ?
Het kaartspel wemelt trouwens van de ‘toevalligheden’: 4 kleuren versus 4 seizoenen, 12 ‘echte’ hofkaarten versus 12 maanden, 13 kaarten per kleur versus 13 weken per seizoen… En totaal 52 kaarten in het deck, en 52 weken in een jaar.
Trippy ! Was dat allemaal, eh, opgezet spel ?
Welnee man. De ontwerpers van de kaartspellen zoals wij die kennen hadden vanzelfsprekend de boeken van Douglas Adams niet gelezen, aangezien die eeuwen later pas geschreven zouden worden. En Adams zelf had het getal voor de grap gekozen en niet naar een diepere betekenis gezocht. Ook werden de speelkaarten niet expres gemodelleerd naar de kalender. Het is allemaal wel ronduit bizar toeval en je mag er zelf vanalles achter zoeken als jij daar gelukkig van wordt. Of je kunt er medespelers tijdens een spelletje kaarten mee verbazen. Of die pubquiz-ronde winnen. Zeker als je mijn boek hebt gelezen (dat had je inmiddels al wel besteld toch ?).
Wacht even, en de Dames en Jokers dan ?
Er zijn geen Dames die opzij kijken. In het oude Franse ontwerp (het Portrait de Paris, waar ons kaartspel direct van afstamt) keek de Schoppenvrouw (Pallas) vroeger wel vaker opzij. Maar bij de overgang naar de moderne standaard die we nu op straat vinden, is zij “bijgedraaid” en kijkt ze de speler gewoon aan. Check dus voor je dit navertelt of het kaartenspel waarmee je het gaat bewijzen, niet toevallig een antiek is. En die jokers, ja, daar heb je me ! In het ene spel kijken ze je recht aan, dan weer niet, hun ontwerpen en aantallen variëren nogal per deck. Dus die laten we meestal uit het rekensommetje weg. (En voor wie het zich afvraagt: mijn eigen kaartendeck bevat nul ogen en geen gespiegelde afbeeldingen omdat ik dan ook de teksten op een of andere manier moest gaan spiegelen.)
Een vrij zinloze vraag dus ?
Ach wel nee, leve de zogenaamde zinloosheid. We krijgen allemaal een gigantische bulk tijd hier op aarde waar we maar wat mee moeten doen en als jij je geamuseerd hebt met deze rekenweetjes, lijkt me dat een prima tijdsbesteding. En er zijn dus nog veel meer weetjes in mijn boek. Ik gooi er nog één reclameblokje in hoor.
Dit artikel ging over
“Als Een Ravijn Een Richting Is”
De vijfde dichtbundel van René van Densen draait om speelkaarten. Speelkaarten die hij op straat vond, waar hij de achtergrondinformatie van opzocht, zoals historische weetjes waar deze kaart bij betrokken is geweest, of de symboliek van de cijfers of kleur, welke beroemde persoonlijkheden iets met deze kaart te maken hebben gehad in hun levensgeschiedenis, maar ook de betekenis ervan in de cartomantie, welke verjaardagen bij deze kaart horen, en meer. Hier inspireerde hij dan weer gedichten op, die rijkelijk geïllustreerd nieuwe speelkaarten vormen.
Heb je zelf een vraag over speelkaarten ?
Stel hem gerust in de comments hieronder ! Het mag een grappige, stomme, lastige of vergezochte vraag zijn, wat jij wil. Wie weet schrijf ik er mijn volgende SAQ wel over en vermeld ik je naam. Verras me maar !
