Overal op het internet vind je Frequently Asked Questions (FAQs) oftewel veelgestelde vragen. Maar tijdens mijn research over speelkaarten vond ik op internet ook de vragen die mensen zoal stelden en, meer nog dan veelgesteld, kwam ik gewoon echt domme vragen tegen. Ja, die bestaan zogezegd niet, maar ik ga toch de komende tijd SAQs, Stupidly Asked Questions, beantwoorden: de stomste vragen die ik online tegenkwam. Zoals:
Geeft het universum mij een belangrijk signaal ?
Vooropgesteld: ik sta agnostisch in het leven. Heeft heel de clownerie die ons bestaan op aarde vormt, uiteindelijk een diepere betekenis, is een vraag waar ik eerlijk gezegd gewoon de expertise voor mis om die te beantwoorden. Ik vermoed dat iedereen die expertise ontbeert, maar ik ga zeker niet doen alsof ik het wel allemaal weet. En meer nog vind ik dat dat uiteindelijk geen impact heeft op mijn eigen morele handelen terwijl ik hier een levend, bewust wezentje ben, op dit rondslingerend stofklompje in ons wijde heelal.
Want vrij naar Douglas Adams, dat heelal is wijd, ongelofelijk wijd, ongelofelijker wijd dan jij kunt ongeloven, en het zou allemaal wel heel(al) toevallig zijn als dat totale universum jouw bestaan, nee, jouw situatie vandaag, op dit moment dat je een speelkaart op straat ziet liggen, zo belangrijk vindt, dat die kaart er ligt om jou wat duidelijk te maken. Het is omslachtig, weinig waarschijnlijk, en ronduit obscuur. Maar is het onwaar ? Daar ga ik me verder niet over uitlaten. Een van de weinige luxes van ons absurde bestaan is dat we een paar dingen helemaal voor onszelf mogen uitmaken, en dit is er zeker één van.
Maar er zijn allemaal experts die wel beweren dat het iets betekent.
Als je alles gelooft wat je leest heb ik nog ooit een boekje geschreven getiteld ‘Kerk van de Kalebas’…. Bon, laten we eens praten over Tarot en Cartomantie en al die dingen. Er wordt vaak gesuggereerd dat dit superoude inzichten zijn van duizenden jaren terug, maar beide symbolische systemen komen voor zover we weten voort uit het Venetiaanse spel, pakweg vijftiende eeuw na Christus. Dat betekent wel een kleine vijf, zes eeuwen oud, maar geen duizenden jaren, en er zijn verschillende stromingen in te volgen die alles net weer anders lezen.
Nog los van wat de historische symboliek van de symbolen en nummers waren, kan zo’n kaart zomaar ineens duiden op een donkerharige vreemdeling die onlangs in je leven is gekomen met een belangrijke vraag die van groot belang voor je financiële toekomst en liefdespad is. En die kaart ligt daar zodat jij daar even bij stilstaat, over nadenkt, en bewuster in de situatie gaat staan. Want alles is verbonden en als jij dit signaal niet meekrijgt dan… eh… dan… vertel jij het mij maar.
Ik moet er dus niet in geloven ?
Van mij mag jij daarin zoveel geloven als je wil. En allicht maak je uit die woorden al op wat ik erover denk. Maar ik erken ook dat sommige timings of verwoordingen frappant zijn. Dus de horoscoop vanochtend in de krant, of die zwerfkaart net op de straathoek waar jij anders nooit passeert, het kan een belangrijk inzicht lijken te bieden, en af en toe eens stilstaan bij wat er in je leven gebeurt kan nooit kwaad. Even een is dat wel zo ?-momentje. Maar hoewel ik oprecht vind dat geen enkele invulling van je bestaan beter of stommer is dan een ander, hoop ik dat je doorhebt dat het toekennen van persoonlijke waarde aan ogenschijnlijke toevalligheden een bekend psychologisch verschijnsel is. Deze cognitieve bias heeft zelfs twee namen: het Forer-effect en het Barnum-effect.
De howatwiewatte-effect ?
Bertram Forer omschreef al in 1948 deze, in zijn optiek, validatiefout als een mechanisme waarbij mensen vage, algemene persoonlijkheidsbeschrijvingen accepteren als specifiek op hen van toepassing, zonder te beseffen dat ze voor bijna iedereen geldend zijn. Dit effect is de reden waarom horoscopen, waarzeggerij en sommige persoonlijkheidstests zo overtuigend kunnen lijken; de uitspraken zijn vaag en vaak positief geformuleerd, waardoor mensen zich erin herkennen en betekenis geven aan de algemeenheden.
Als experiment legde hij zijn studenten een zogezegd individuele persoonlijkheidsbeoordeling voor en elk moest beoordelen of die typering raak was. Echter had elke student exact dezelfde tekst en had Forer die willekeurig samengesteld uit horoscoopteksten. Desalniettemin vond bijna elk van de proefpersonen de typering grotendeels raak. (Een jaar eerder deed Ross Stagner trouwens een verwant experiment.)
Dat het ook wel eens het Barnum-effect genoemd wordt, verwijst naar de showman P.T.Barnum, die geassocieerd wordt met de beroemde woorden: There’s a sucker born every minute. Oftewel: elke minuut wordt er een nieuwe goedgelovige sukkelaar geboren. Barnum las in zijn shows graag de gedachten van de bezoekers en lijkt met algemene verwoordingen dit psychologische effect als een lucratieve truc ingezet te hebben.
Die kaart betekent dus niets ?
Nogmaals: als je echt wil weten wat ik denk dan lijkt het mij erg onwaarschijnlijk dat er een speciale boodschap uit het universum naar jou specifiek is verzonden via zwerfafval. Maar ik ben de laatste om te ontmoedigen om elke dag goed om je heen te kijken naar dingen die je opvallen, en om met grote regelmaat eens over je leven en inzichten na te denken. Of om een bepaald geloof onnozel of belachelijk te vinden.
Sterker, ik heb in mijn dichtbundel van elke kaart óók die cartomantische betekenis opgezocht en beschreven, en daar dan dus weer nieuwe gedichten op gebaseerd. Moest mijn boek er zijn van het universum ? En moet jij het daarom dringend kopen om op basis daarvan ook stil te gaan staan bij kaarten die je op straat vindt ? Ja natuurlijk ! Het universum is mijn grootste pimp en wil jullie allemaal mijn boeken en speelkaarten doen kopen. Dát is de echte betekenis van die kaart op straat !
Dit artikel ging over
“Als Een Ravijn Een Richting Is”
De vijfde dichtbundel van René van Densen draait om speelkaarten. Speelkaarten die hij op straat vond, waar hij de achtergrondinformatie van opzocht, zoals historische weetjes waar deze kaart bij betrokken is geweest, of de symboliek van de cijfers of kleur, welke beroemde persoonlijkheden iets met deze kaart te maken hebben gehad in hun levensgeschiedenis, maar ook de betekenis ervan in de cartomantie, welke verjaardagen bij deze kaart horen, en meer. Hier inspireerde hij dan weer gedichten op, die rijkelijk geïllustreerd nieuwe speelkaarten vormen.
Heb je zelf een vraag over speelkaarten ?
Stel hem gerust in de comments hieronder ! Het mag een grappige, stomme, lastige of vergezochte vraag zijn, wat jij wil. Wie weet schrijf ik er mijn volgende SAQ wel over en vermeld ik je naam. Verras me maar !
